Yapay Zeka Kullanımı ve Entegrasyonu

LLM Odaklı Yaklaşım

FK

Furkan Köykıran

OB

Oğuz Bolaca

LLM'leri hayatımıza entegre etmeyi öğrenmek, pratik araçlarla tanışmak ve iyi prompt yazmayı kavramak.

%99 Yapay Zeka ile hazırlanmıştır

xrlab.cbu.edu.tr | furkankoykiran.com.tr

📈 LLM Nedir?

Temel Bilgiler

  • LLM (Large Language Model): Çok büyük miktarda metin verisiyle eğitilmiş dil modelidir.
  • 10 milyonlarca parametreli yapılar (GPT-4: ~1.8 trilyon parametre)
  • İnsan dilindeki kalıpları öğrenerek yanıt verir.
  • Trillions (trilyonlarca) kelime üzerinde eğitilir (Common Crawl, Wikipedia, kitaplar).
  • Kelimeler arası ilişkileri istatistiksel olarak öğrenir.
  • İçerik üretme, özetleme, kod yazma ve çevirmenlik gibi görevler yapabilir.
  • Sürekli geliştirme ve veri artışıyla giderek daha yetenekli hale gelir.
  • Metin dışında resim, ses ve video gibi multimodal verilerle de çalışabilen versiyonları vardır.

Teknik Detaylar

  • Kullanılan teknikler: Transformer, attention mekanizması, tokenizasyon
  • Hallucination problemi: Model, gerçeğe dayanmayan yanıtlar üretebilir.
  • ❗ LLM'ler "anlamaz", sadece istatistiksel tahmin yapar.
  • Tokenizasyon: Metinler kelime veya harf gruplarına (token) dönüştürülür.
  • Self-attention: Model içeriğin hangi kısımlarının daha önemli olduğunu öğrenir.
  • Context window: Modelin tek seferde işleyebildiği token miktarı (GPT-4: 128K token).
  • Fine-tuning: Genel modelin belirli görevler için özelleştirilmesi.
  • RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback): İnsan geri bildirimiyle model davranışının iyileştirilmesi.
  • Temperature: Modelin yaratıcılık ve rastgelelik seviyesini ayarlayan parametre.

"LLM'ler, milyarlarca metin üzerinde eğitilmiş, insan dilini taklit edebilen yapay zeka sistemleridir. Ancak gerçek anlama yeteneğine sahip değillerdir."

🧹 LLM ile Neler Yapılabilir? Neler Yapılamaz?

Yapılabilir

  • E-posta yazma veya özetleme
  • Kod yazma, hata bulma
  • İçerik üretimi: blog, başlık, açıklama
  • Video senaryosu yazmak
  • CV analizi ve geri bildirim
  • Chatbot gibi entegrasyon
  • Eğitim planı oluşturma

Yapılamaz

  • Doğruluğu garanti etme
  • Güncel olayları yorumlama (bazı modellerde)
  • Kendi isteğiyle karar verme
  • İnsan gibi bilinçli düşünme

🧠 Model Türleri

M

Microsoft & OpenAI

GitHub Copilot: Kod tamamlama ve yazma asistanı, otomatik açıklama oluşturma, 100+ programlama dili desteği.

GPT-4: 128K token bağlam penceresi, multimodal yetenekler (resim analizi), reasoning becerisi yüksek.

GPT-4o: Gerçek zamanlı yanıt, sesli konuşma ve görüntü analizi, GPT-4'ten daha hızlı.

D

Deepseek

Çin menşeli, özellikle kod üretme konusunda uzmanlaşmış modeller.

Deepseek Coder: 2.7B-33B parametreli versiyonları, 16K token bağlam penceresi.

Açık kaynak versiyonları mevcut, özellikle Python ve JavaScript'te güçlü performans.

X

xAI (Elon Musk)

Grok: 8K bağlam penceresi, gerçek zamanlı internet erişimi, daha az sansür.

X platform entegrasyonu, sosyal medya içeriği anlama yeteneği.

Grok-2: 8B parametreli, matematiksel problem çözme ve kodlama konusunda gelişmiş.

G

Google Gemini

Gemini Ultra: Google'ın en güçlü modeli, 32K token bağlam penceresi.

Gemini 1.5 Pro: 1M token bağlam penceresi, saatlerce video analiz edebilme.

Gemini Flash: Hızlı ve efektif model, Google Workspace araçlarıyla entegre.

A

Anthropic Claude

Claude 3 Opus: 200K token bağlam penceresi, detaylı doküman analizi ve yorumlama.

Claude 3 Sonnet: Hız ve kalite dengesi, fiyat-performans oranı yüksek.

Claude 3 Haiku: Hafif, mobil uyumlu, hızlı yanıt süresi, gerçek zamanlı kullanım.

M

Meta & Mistral

LLaMA: Açık kaynak ekosistem, 7B-70B parametreli versiyonlar, fine-tuning ile özelleştirilebilir.

Llama 3: 400B üzerinde token ile eğitilmiş, 8K token bağlam penceresi.

Mistral 7B: Daha küçük boyutta SOTA performans, verimli mimari.

Mixtral 8x7B: Mixture of Experts (MoE) mimarisi, büyük modellere yakın performans.

💸 Ücretsiz vs Ücretli Modeller

Ücretsiz

  • GPT 3.5 (OpenAI)
  • Claude Instant (Anthropic)
  • Gemini 1.5 Flash (Google)
  • Mistral 7B, Mixtral
  • Deepseek-Coder
  • Meta LLaMA 2 Chat (HuggingFace)

Ücretli

  • GPT-4 Turbo (OpenAI Plus – $20/ay)
  • Claude 3 Opus (Pro plan)
  • Gemini 1.5 Pro (Gemini Advanced – Google One plan)
  • Grok (xAI Premium – X Blue aboneliği içinde)

Not: Bazı modeller ücretsiz sunulur ancak hız, bağlam uzunluğu ve özellik açısından sınırlıdır.

📖 Prompt Nedir?

Temel Tanım

  • Prompt, LLM'lere verdiğimiz metinsel komuttur.
  • Girdi + bağlam + talep
  • Teknik olarak: "token dizisi"
  • Prompt mühendisliği: istenen çıktıyı alabilmek için yapının optimize edilmesi

Örnek Prompt

"Sen bir yazılım mühendisisin. 
Python'da bir web scraper yazmanı istiyorum.
Aşağıdaki web sitesinden fiyat bilgilerini çekecek:
https://example.com/products

Lütfen adım adım açıkla ve kodun nasıl çalıştığını anlat.
Çıktıyı CSV formatında kaydetmek istiyorum."

Bu prompt içerir: ✓ Rol tanımı ✓ Görev açıklaması ✓ Bağlam bilgisi ✓ Çıktı formatı

🎭 İyi Prompt Nasıl Yazılır?

İyi prompt'ın 4 altın kuralı

1

Rol ver

"Bir avukatsın...", "Bir yazılım mühendisisin..."

2

Bağlam ver

"Türkiye'deki girişimciler için..."

3

Çıktı biçimi belirt

"Madde madde", "Markdown formatında"

4

Kısıt koy

"200 kelimeyi geçmesin"

Örnekler

Örnek 1:

"Bir lise öğrencisine LLM'yi 3 maddeyle açıkla."

Örnek 2:

"Sen bir metin editörüsün. Aşağıdaki yazıyı sadeleştir."

Örnek 3:

"Aşağıdaki kodu açıkla ve optimize et."

🟦 Örneklerle İyi-Kötü Prompt Karşılaştırması

Kötü Promptlar

❌ "ChatGPT nedir?"

Sorun: Çok genel, bağlam yok, rol tanımı yok

❌ "Bana CV hazırla."

Sorun: Kişisel bilgi yok, format belirtilmemiş, hedef kitle belirsiz

İyi Promptlar

✅ "Bir işe yeni başlayacak kişi için, 5 madde halinde ChatGPT'yi anlat."

İyileştirme: Hedef kitle belli, format belirli, kısıt var

✅ "Yeni mezun bir bilgisayar mühendisi için sade, ATS uyumlu İngilizce CV oluştur."

İyileştirme: Profil belirli, format ve dil belirtilmiş, özel gereksinim (ATS) eklenmiş

🎯 Interaktif Uygulama 1: "Yapay Zeka Modelini Tahmin Et"

Hangi AI Modeli Bu Görüntüyü Oluşturdu?

Aşağıdaki görsellerin hangi AI modeli tarafından oluşturulduğunu tahmin edin. Görüntüyü görmek için "Görseli Göster" butonuna tıklayın ve sonra tahminlerinizi paylaşın.

Görsel #1

Görsel gizli

Görsel #2

Görsel gizli

Görsel AI Modelleri Arasındaki Farklar

  • MidJourney: Genellikle sanatsal, detaylı ve estetik açıdan çekici görseller üretir.
  • DALL-E: OpenAI'nin modeli, gerçekçi ve yaratıcı görseller üretmekte güçlüdür.
  • xAI (Grok): Elon Musk'ın şirketinin modeli, farklı stil ve kompozisyonlar oluşturabilir. NOT: Genellikle etik olmayan şeylere müsamaha gösteriyor.
  • Stable Diffusion: Açık kaynaklı model, daha geniş stil yelpazesi sunar.

✍️ Interaktif Uygulama 2: "Prompt Düzenlemesi"

Prompt İyileştirme Çalışması

Kötü Prompt:

"Yapay zeka hakkında bilgi ver."

İyileştirilmiş Prompt:

Değerlendirme:

İyileştirilmiş promptunuzu yazın ve değerlendirme için "İyileştirmeyi Kontrol Et" butonuna tıklayın.

İpuçları:

  • Bir rol tanımlayın
  • Hedef kitleyi belirtin
  • İstediğiniz çıktı formatını açıkça belirtin
  • Uzunluk veya kapsam için kısıtlar ekleyin

🌐 Hugging Face Nedir?

Temel Bilgiler

  • Yapay zeka modeli barındırma ve paylaşım platformudur.
  • 200.000'den fazla model barındırır (LLM, görsel, ses, kod)
  • Spaces özelliği ile uygulama barındırılabilir
  • Açık kaynak yapay zeka topluluğunun merkezi haline gelmiştir

"AI için GitHub" olarak düşünülebilir - herkes model ve veri paylaşabilir.

Sunduğu Kütüphaneler

  • Transformers: Model yükleme, çalıştırma
  • Datasets: Veri kümesi yönetimi
  • PEFT: Parametre-etkin ince ayar
  • Diffusers: Görüntü üretimi

Hugging Face Logo

Hugging Face ile Neler Yapabilirsiniz?

Modelleri Keşfet

Binlerce açık kaynak modeli dene ve karşılaştır

Model Paylaş

Kendi eğittiğin modelleri toplulukla paylaş

Uygulama Oluştur

Spaces ile AI uygulamalarını hızlıca deploy et

💻 VSCode + GitHub Copilot (TAB Mode)

Temel Özellikler

  • Kod yazarken satırın sonunu tahmin eder
  • Açıklama yazarsan kod üretir: # bir sayı listesi oluştur gibi
  • Fonksiyon özetleri, hata bulma yardımcısı
  • GPT-4 tabanlı, tüm dillerde çalışır
  • TAB tuşu ile öneriyi kabul edersin

GitHub hesabıyla aylık 10$ veya kurumlar için daha yüksek fiyatlandırma.

Örnek Kullanım

// Python'da bir sayı listesi oluşturmak için

# 1'den 10'a kadar olan sayıların karesini hesapla

squares = [x ** 2 for x in range(1, 11)]

// Bir sınıf tanımlamak için

# Bir kullanıcı sınıfı oluştur

class User:
def __init__(self, name, email, age):
self.name = name
self.email = email
self.age = age

def is_adult(self):
return self.age >= 18

def get_info(self):
return f"Name: {self.name}, Email: {self.email}, Age: {self.age}"

Copilot'un Avantajları

Zaman Tasarrufu

Rutin kod yazımını otomatikleştirir

Öğrenme Eğrisi

Yeni dil veya kütüphaneleri öğrenmede yardımcı olur

Verimliliği Artırır

Sık kullanılan kalıpları hızlıca oluşturur

🧑‍💻 RooCode + MCP (Full Stack Dev)

RooCode Nedir?

  • VSCode alternatifi, AI ile bütünleşik bir editör
  • Prompt kullanarak büyük kod blokları oluşturabilir
  • Cursor.sh'nin gelişmiş bir rakibi
  • Kod tamamlama, hata ayıklama, dönüştürme
  • Kod anlamayı kolaylaştıran özet ve açıklama özellikleri

Ücretsiz ve ücretli planlar mevcut. Claude ve GPT modellerini destekler.

MCP (Model Context Protocol) Nedir?

  • Geliştirici + AI arasında ortak bir bağlam sağlar
  • Projeye özgü rehberlik verir
  • Görevi tamamlamak için birden çok aracı kullanabilir
  • Prompt içinde görev dağıtımı yapılabilir
  • Örnek: "Sen veritabanı uzmanısın, aşağıdaki tabloyu yorumla"

MCP, AI'ların çeşitli araçları kullanarak karmaşık görevleri gerçekleştirmesini sağlayan bir protokoldür.

MCP ile Ne Yapabilirsiniz?

API Geliştirme

"Backend uzmanı olarak bu API endpoint'leri oluştur"

Kod Refaktörü

"Kod kalitesi uzmanı olarak bu fonksiyonu optimize et"

UI Tasarımı

"Frontend uzmanı olarak responsive bir form tasarla"

🧩 n8n: Kodsuz Otomasyon

n8n Nedir?

  • Açık kaynaklı otomasyon platformu
  • Web arayüzü ile sürükle-bırak mantığı
  • Zapier ve Make.com alternatifi
  • Self-host veya cloud seçenekleri
  • Ücretsiz ve açık kaynak

1000+ entegrasyon, API oluşturma ve webhook desteği sunar.

Temel Node Türleri

  • Trigger Nodes: HTTP istekleri, zamanlayıcı, webhook
  • API Nodes: OpenAI, HuggingFace, Replicate
  • Utility Nodes: Veri dönüşümü, formatlama
  • Flow Logic: IF/ELSE, Split, Merge
  • Services: Email, SMS, veritabanı
n8n workflow example

Örnek Kullanım Alanları

Sosyal Medya

İçerikleri otomatik paylaşma ve zamanlanmış gönderiler

Veri Toplama

API'lerden bilgi çekme ve veritabanına kaydetme

Bildirimler

Email, Slack veya Telegram üzerinden uyarılar

AI Entegrasyonu

LLM'leri iş akışlarınıza dahil etme

🤖 n8n'de Telegram Botu Yapımı

Adım Adım Bot Oluşturma

1
Telegram Bot Oluşturma

  • BotFather ile konuşarak yeni bot oluştur
  • Bot adı ve kullanıcı adı belirle
  • API anahtarını (token) kopyala

2
n8n Webhook Kurulumu

  • n8n'de yeni workflow oluştur
  • Webhook node ekle ve yapılandır
  • Webhook URL'sini kopyala
  • Telegram API ile webhook'u ayarla

3
GPT Entegrasyonu

  • OpenAI node ekle
  • API anahtarını gir
  • Gelen mesajı GPT'ye gönder
  • Parametreleri ayarla (model, sıcaklık vb.)

4
Yanıt Gönderme

  • Telegram node ekle
  • Bot token'ını yapılandır
  • Cevabı kullanıcıya gönder
  • Workflow'u aktifleştir ve test et

Telegram Bot Akış Diyagramı

Telegram Trigger
Set Variables
OpenAI
Telegram

Demo Not: Bot yanıtlarında temel kısıtlamalar belirlemek için sistem mesajı eklenebilir. Örneğin "Sen yardımcı bir asistansın, kısa ve net cevaplar ver."

👍 Kapanış ve Teşekkürler!

Bu Eğitimde Öğrendiklerimiz

  • LLM nedir? Nasıl çalışır?
  • LLM'lerle neler yapılabilir, neler yapılamaz?
  • Güncel model türleri ve sağlayıcılar
  • İyi bir prompt nasıl yazılır?
  • GitHub Copilot ve RooCode gibi araçlarla geliştirme
  • HuggingFace ile açık kaynak modellerin gücü
  • n8n ile sıfır kodla entegrasyon
  • Gerçek senaryolarda uygulama

Kaynaklar

HuggingFace: huggingface.io
GitHub Copilot: github.com/features/copilot
n8n: n8n.io
RooCode: roocode.com
Prompt Mühendisliği: learnprompting.org

🙏 Katılımınız için teşekkürler!

%99 Yapay Zeka ile hazırlanmıştır

xrlab.cbu.edu.tr | furkankoykiran.com.tr